Ngày mới bắt tay vào làm Dự án thư viện, chúng tôi đã nhận thức rằng “làm sách” gian nan lắm. Gian nan bởi nhiều lẽ. Mà cái lẽ đầu tiên là bởi ở thời đại này, bản thân ý niệm về cuốn sách vật lý cũng đang chật vật tìm một chỗ đứng cho chính nó. Ai cũng có thể kể ra hàng tá lợi ích của việc đọc sách. Nhưng đấy là khi chỉ có sách thôi. Khi được đặt cạnh máy vi tính hay chiếc smartphone, sách bỗng hoá thành một món đồ trang trí cao cấp, lủi thủi nép mình dưới một lớp bụi mong manh. Quả thật, để tin vào một ý tưởng mới mẻ đã khó, nhưng để tin và làm sống dậy một ý tưởng đã cũ thì gian truân gấp bội phần. Bởi ai cũng: biết rồi, tốt đấy…rồi sao?

Là lớp trẻ lớn lên với Yahoo!, Google, Facebook, chúng tôi say mê sự kỳ diệu của Internet chứ! Là lớp thanh niên bập bõm viết blog rồi tới những bài báo mạng đầu tiên, là thế hệ sinh viên rời giảng đường đại học là vào Coursera, EdX, TEDTalks, chúng tôi biết ơn Internet chứ! Ấy thế mà chúng tôi vẫn kiên quyết phải mang sách vào trường học. Vì sao là sách mà không phải một chiếc máy vi tính? Thật ra cần cả hai chứ! Nhưng chúng tôi tin rằng sách phải đi trước!

Hãy tưởng tượng đây là lần đầu bạn nghe về Artificial Intelligence và nó có vẻ là tương lai của nhân loại. Bạn chẳng hiểu gì về nó, bạn sẽ làm gì nào? Chắc hẳn đa số chúng ta sẽ vào Google, gõ từ khoá “Artificial Intelligence”. Khi đã hình thành một vài ý niệm cơ bản, chúng ta có nhiều lựa chọn hơn, ví dụ như nghe một vài bài TED Talks, đọc báo hoặc vào Coursera, EdX để tìm kiếm các khoá học về chủ đề này. Nhìn lại toàn bộ quá trình thu nạp kiến thức về một khái niệm mới ở trên, theo bạn, bước đầu tiên là gì? Google ư? Không! Đến với Google, bạn luôn phải mang theo một từ khoá. Như vậy, hành trình khám phá tri thức luôn bắt đầu bằng việc bạn được nghe hoặc đọc về khái niệm đó. Nói một cách khác, Internet không thể cho bạn thông tin về một thứ mà bạn chưa từng được nghe, chưa từng được đọc, chưa từng có ý thức về nó! Câu chuyện cũng không có nhiều khác biệt khi bạn tiếp nhận thông tin thụ động từ mạng xã hội. Facebook muốn giữ chân bạn thật lâu, do đó, bạn sẽ liên tục thấy những gì mình đã biết, đã quan tâm, đã thích.

Bây giờ hãy trở lại những năm tháng còn đi học. Trước năm lớp 3, bạn chẳng biết gì về tiếng Anh cả. Lần đầu tiên cô giáo dạy hát ABC, bạn say mê với những âm thanh lạ lùng đến từ một thế giới xa xăm lắm. Trước năm lớp 8, bạn chẳng biết gì về hoá học cả. Thế rồi bạn say mê với những phương trình hoá học và hồi hộp biết bao khi lần đầu tự tay thực hiện một thí nghiệm hoá học. Bạn không cần mang theo bất cứ từ khoá hay những ý niệm nào trước khi bước vào lớp học. Thầy, cô cất lời giảng, những chân trời mới trải ra trước mắt, mời gọi bạn vào khám phá. Đôi khi, bạn gặp được những thầy, cô truyền cảm hứng trên bục giảng. Có lúc, bạn “gặp” họ thông qua những trang sách. Có những người thầy sống cùng thời đại với bạn, có những người bạn tôn lên làm thầy mà chẳng bao giờ có thể gặp mặt. Đặc biệt ở lứa tuổi còn đi học, chúng tôi thực tâm tin rằng sách là kho tàng kiến thức đầu tiên mà các em nên tiếp xúc ngoài việc học trên lớp. Chúng tôi hạnh phúc khi mường tượng ra cảnh các em ùa vào thư viện, lật giở từng cuốn sách, lắng nghe trái tim mình để chọn một cánh cửa thần kỳ và rồi du hành với những “người thầy” thật xa mà cũng thật gần. Chúng tôi sung sướng khi những cuốn sách hàng ngày âm thầm nuôi dưỡng trí tò mò và tinh thần khám phá của các em.

Trong khuôn khổ Dự án thư viện non trẻ, chúng tôi đã nỗ lực kết nối với các nhà tài trợ để mang hơn 550 đầu sách về với học sinh trường THCS Suối Đá – huyện Dương Minh Châu. Sau khi có những đầu sách chất lượng, chúng tôi bắt đầu tổ chức các hoạt động đọc và sau đọc như đọc và chia sẻ, đọc và giải quyết vấn đề…Những hình ảnh dưới đây về sự kiện Thế giới rộng mở, được tổ chức vào 09/03. Trong sự kiện, các em lập thành nhóm cùng thầy cô của mình để khám phá tủ sách khoa học và tìm lời giải cho bài toán: đứng dưới hố, quan sát chướng ngại vật ở trên miệng hố. Đặc biệt, sau khi tìm ra công cụ để giải bài toán này, các em sẽ tự tay làm và thuyết trình về sản phẩm. Kiến thức trong sách sống dậy và sinh động hơn bao giờ hết. Chúng tôi mong rằng, thông qua những hoạt động nho nhỏ như thế, các em sẽ có nhiều trải nghiệm với sách, đồng thời sự tò mò và tinh thần khám phá trong các em sẽ được chăm tưới và lớn lên từng ngày.

P/S: Các bạn có câu trả lời cho bài toán vượt chướng ngại vật ở trên không? Comment đáp án nhé!

————————————————

Trên đây là chia sẻ của nhóm fellow khởi xướng dự án thành lập thư viện và câu lạc bộ đọc tại các trường tiểu học và trung học cơ sở là đối tác của Teach For Vietnam. Dự án cũng hy vọng “văn hoá đọc” sẽ được lan toả sang các trường khác cũng như khu vực dân cư lân cận.